British flag  Bandeira brasileira
Plaatje familiewapen De Munnick


 

Plaatje Braziliaanse vlag Moeilijke keuze in Braziliaanse presidentsverkiezingen

Bert Ernste

Oktober 2006

Foto president Lula (2009) In Brazilië wordt op 29 oktober 2006 de tweede ronde van de presidentsverkiezingen gehouden. De meeste kans maakt de huidige president Luiz Inácio Lula da Silva van de PT (Partido dos Trablahadores). Dit ondanks het feit dat zijn partij geplaagd wordt door een reeks corruptieschandalen. Dat het ernaar uitziet dat Lula toch gaat winnen komt doordat hij nog steeds de kandidaat van de armen is. Als voormalig metaalarbeider en vakbondsman heeft hij echt zijn wortels in het ‘gewone’ volk. Dat haalt vaak de schouders op over de corruptieschandalen, want “dat is toch normaal in de politiek?” Ook heeft hij enig succes geboekt met programma’s voor de armen. Vergeten zijn de aanloopproblemen en het feit dat hij daarmee voortborduurde op de programma’s van zijn voorganger Fernando Henrique Cardoso.

Verder zijn er tot dusver geen aanwijzingen dat Lula zelf betrokken is bij de corruptie, waarbij onder meer stemmen in het parlement werden gekocht. Verder ziet het ernaar uit dat (wat de grote schandalen betreft) de mensen van de PT niet zichzelf hebben verrijkt, maar dat het ging om het kopen van stemmen en het ondergraven van de verkiezingscampagne van de tegenstander. Erg genoeg natuurlijk, want het holt de democratie uit.

Dit is overigens al heel lang onderdeel van Braziliës politieke systeem. Vanzelfsprekend maakt die wetenschap het optreden van de PT niet beter. Integendeel zelfs, ook al omdat de PT altijd heeft gezegd de ethische partij te zijn, maar geeft wel wat context. Op lagere niveaus hebben PTers zich wel degelijk schuldig gemaakt aan zelfverrijking, zoals helaas vele kleine machthebbers dat hebben gedaan in de loop der geschiedenis.

Aannemende dat Lula inderdaad niet zelf betrokken is bij de corrupte praktijken, dan kun je hem in ieder geval verwijten dat hij een slechte leider is, die niet weet wat er in zijn partij gaande is. Er zijn in Brazilië commentatoren, die stellen dat de PT na het winnen van de presidentsverkiezingen zes jaar geleden tegen Lula zei dat hij alleen nog maar president hoefde te zijn en dat andere PTers wel voor de rest zouden zorgen.

Wat je Lula niet kunt verwijten, zoals sommigen doen, is dat hij een stalinistisch soort regering nastreeft. Hij is democraat in hart en nieren en hij heeft het gematigde economische beleid van zijn voorganger Fernando Henrique Cardoso voortgezet. De PT heeft wel een stalinistisch getinte vleugel. De steun vanuit de PT aan de beweging van landloze boeren (Movimento dos Sem Terra) wordt vaak aangegrepen om het foute karakter van de PT aan te tonen. De MST staat voor een goede zaak, namelijk land verdelen onder boeren die anders geen middelen van bestaan hebben. Gegeven het grootgrondbezit en de grote armoede in Brazilië is dat een lovenswaardig streven. De MST heeft zich echter ontwikkeld tot een organisatie met een aantal kwalijke trekken. De doelen van de beweging zijn vaak opportunistisch en hebben weinig te maken met de goede zaak. Ook vernielt de MST bij bezettingen idioot veel en lang niet alle leden van de beweging zijn echte landloze boeren. De PT zou er goed aan doen die praktijken openlijk aan de kaak te stellen.

Veel Brazilianen klagen sinds de presidentsverkiezingen van zes jaar geleden over zeer starre PTers op verschillende posten in het overheidsapparaat. Een aantal leden van de PT heeft zes jaar geleden de macht op diverse niveaus overgenomen met een wraakgierig gevoel van “en nu zijn wij aan de beurt om onze macht te gebruiken” (lees: te misbruiken).

Het is een moeilijke keus dadelijk in de tweede ronde van de Braziliaanse presidentsverkiezingen. Stemmen op Lula, die duidelijk oog heeft voor de armen, maar bovengenoemde problemen heeft, of Geraldo Alckmin van de PSDB (Partido da Social Democracia Brasileira)? Alckmin staat als onkreukbaar bekend en als hij erin zou slagen zijn programma tegen corruptie te verwezenlijken, zou dat heel goed zijn voor Brazilië. Of dat haalbaar is, is een tweede. Te vrezen valt ook dat Alckmin veel minder aandacht zal hebben voor de talloze arme Brazilianen. Qua economisch beleid zullen deze kandidaten waarschijnlijk niet principieel verschillen.

Voor wie Portugees leest: de BBC heeft op haar Braziliaanse site interessante bijdragen over de verkiezingen in Brazilië.

Meer Brazilië | Index artikelen | Contact